среда, 09. октобар 2013.

Poslovni prospekt Balkan investment banke i turistički prospekt Sirije trenutno su podjednako atraktivni

piše: Dragan Čavić, predsjednik Narodnog demokratskog pokreta

Već sam pisao u nekoliko navrata o neviđenom kriminalu u koji su do ušiju upletene vlasti Republike Srpske i litvanski poslovni mađioničari u Balkan Investment Banci i Fabrici glinice Birač.

Na 29. sjednici Narodne skupštine RS postavio sam poslaničko pitanje:
“Zbog čega i koliko je ukupno Vlada RS uložila sredstava u Balkan investment banku i da li su preduzete istražne radnje za utvrđivanje odgovornih lica za nastalu štetu i kolika je ukupna nastala šteta”?

Dobio sam odgovor kojeg je potpisao ministar finansija Zoran Tegeltija i u kojem mi saopštava da je Agencija za bankarstvo RS kontrolisala ovu banku krajem prošle godine i da je uočila nekvalitetnu aktivu (nekvalitetne plasmane banke) zbog čega joj je naložila dodatna rezervisanja, nakon čega je banka otišla u gubitak od 33,6 miliona KM.

Poslije toga  banka je smanjila osnovni kapital (radi pokrića gubitka), tako da je (nakon smanjenja) kapital banke činilo 501.881 akcija nominalne vrijednosti po 10 KM, od čega je 1881 akcija klase „A“  i 500.000 prioritetnih nekumulativnih akcija klase „B“.
Takođe se navodi da je istovremeno izvršeno i povećanje osnovnog kapitala banke kroz emisiju akcija i to 3.000.000 akcija nominalne vrijednosti od po 10 KM, koje su kupile IRB RS - 24 miliona KM i Garantni fond RS - 6 miliona KM.

Konstatuje se, takođe, da je Vlada RS u funkciji Skupštine akcionara IRB RS i Garantnog fonda RS donijela odluku o kupovini predmetnih akcija sa ciljem da zaštiti i dodatno ojača bankarski sektor.
Saopšteno mi je i da se trenutno vode istrage u vezi sa poslovanjem ove banke.

Iako ministar zna čitati, nije mi napisao odgovor na moje pitanje, nego mi je samo saopštio šta se odskora dogodilo, namjerno ne navodeći da je Vlada RS preko IRB RS još 2010.godine kupila akcije ove banke u vrijednosti od 5.000.000 KM (to je tih 500.000 prioritetnih nekumulativnih akcija nominalne vrijednosti od 10 KM); da je iste godine kupila još i 5.000.000 KM obveznica čiji je emitent bila ista banka, i da je početkom 2013. godine iz portfelja ove iste banke otkupila obveznice emitenta „Kaldera kompani“ iz Laktaša nominalne vrijednosti 7.000.000 KM, sa dospijećem od 20 godina. Vlasnik “Kaldere” je Milenko Čičić, blizak prijatelj Milorada Dodika.

Znači, IRB RS i Garantni fond RS, uz saglasnost svoje skupštine Akcionara, to jest Vlade RS, ukupno su u BIB do sada uložili 47 miliona KM, a ne samo  30 miliona KM kako me je pismeno obavjestio Tegeltija.
Tih 47 miliona KM ubačeno je u bunar za kojeg se još ne zna gdje mu je dno, a samo iz jednog razloga - da se prikriju saučesnici u ovom antidržavnom i antinarodnom zločinačkom poduhvatu Litvanca Edvinasa Navickasa, bivšeg direktora Balkan investment banke.
Navickas je direktno sa režimskom vrhuškom dogovarao ko će sve dobiti kredite ove banke u RS i to bez kvalitetnog obezbjeđenja, a uz put je   davao i kredite svojim pajdašima, kao i pajdašima svog glavnog šefa Vladimira Romanova, vlasnika UKIO grupe iz Kaunasa u Litvaniji.

Zato je režimska vrhuška skočila na noge lagane, ne da bi spasila banku i njene depozitare, već sam vrh SNSD-a koji je do vrata u ovoj aferi.

A sad način na koji se država sa mafijaškim rukovodstvom upušta u bacanje 30 miliona KM u bunar bez dna da bi spasila propalu banku, čija je propast nastala zbog mafijaškog rukovođenja tom bankom.

Povećanje osnovnog kapitala Banke izvršeno je emisijom redovnih akcija javnom ponudom koja je upućena svim investitorima, koji će za upisane akcije uplatiti iznos od najmanje 100.000 KM po investitoru za svaku pojedinačnu ponudu.

Ovakav način emisije nije bez razloga izabran.

To je urađeno zato što je članom 60. tačka 1. Zakona o tržištu hartija od vrijednosti, propisano da za ovakav način povećanja kapitala nije potrebna Izrada prospekta:
„(1) Prospekt se ne objavljuje kod sljedećih javnih ponuda:

g) ponuda hartija od vrijednosti čija pojedinačna nominalna vrijednost iznosi najmanje 100.000 KM“.

Član 60. tačka 3. Propisano je slijedeće:
(3) “Emitent koji je emitovao hartije od vrijednosti u skladu sa stavom 1. ovog člana (bez izrade prospekta) dužan je da, najkasnije u roku od jedne godine od upisa tih hartija od vrijednosti u Registar, objavi prospekt za uvrštenje hartija od vrijednosti na berzu, odnosno drugo uređeno javno tržište u skladu sa odredbama ovog zakona”.

Da bi običan čovjek shvatio cijelu igranku u režiji režimskih stručnjaka, treba da zna da je prospekt u stvari rentgenska slika onog pravnog lica (emitenta) koji je dao na prodaju svoje hartije od vrijednosti, kako bi potencijalni kupci znali od koga kupuju hartije od vrijednosti, i kakva je poslovna perspektiva tog emitenta.

Članom 11. Zakona o tržištu hartija od vrijednosti, propisano je sledeće:
(1) “Kada emituje hartije od vrijednosti javnom ponudom u Republici Srpskoj, odnosno kada hartije od vrijednosti uvrštava na berzu, odnosno drugo uređeno javno tržište, emitent je dužan da objavi prospect”.
(2) “U slučaju javne ponude emitent može da objavi i preliminarni prospekt s ciljem ispitivanja interesa investitora za predmetnu emisiju”.

3) Prospekt iz stava 1. ovog člana i preliminarni prospekt obavezno sadrže cjelovitu, tačnu i objektivnu informaciju o imovini i obavezama, gubitku ili dobitku, finansijskom položaju i perspektivama emitenta, svrsi prikupljanja sredstava, faktorima rizika, te o pravima koja daju hartije od vrijednosti na koje se odnosi prospekt, na osnovu koje potencijalni investitor može objektivno procijeniti rizike investiranja i donijeti odluku o investiranju.
(4) Preliminarni prospekt i prospekt objavljuju se nakon što ih odobri Komisija.
(5) Za istinitost, tačnost i potpunost podataka objavljenih u preliminarnom prospektu odgovorni su emitent, ovlašćena lica emitenta i revizor.
(6) Za štetu koja je nastala zbog neistinitih, netačnih i nepotpunih podataka u preliminarnom prospektu solidarno su odgovorna lica iz stava 5. ovog člana.

(7) Komisija ne odgovara za istinitost, tačnost i potpunost podataka iz stava 5. ovog člana.

(8) Komisija donosi akt kojim propisuje sadržaj i formu preliminarnog prospekta, te način objavljivanja preliminarnog prospekta i oglasa u vezi sa preliminarnim prospektom u roku od 90 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Upravo zbog toga što ni emitent (Balkan investment banka) ni ovlašćena lica emitenta, kao ni revizor (Deloitte koji je uradio reviziju) ne bi dali prolaznu ocjenu stanja u banci zbog kojeg sigurno niko normalan ne bi kupovao akcije ovakve propale firme, režimska vrhuška je odlučila da iskoristi mogućnost iz člana 60. tačka 1. Zakona o tržištu hartija od vrijednosti i da emituje akcije bez prospekta.

Ali, nakon takve akvizicije od strane IRB RS i Garantnog fonda RS, Centralni registar je stavio zabranu prava raspolaganja akcijama iz predmetne emisije Balkan Banke (koje je kupila IRB RS preko svojih fondova i Garanti fond RS) na računima vlasnika i zabrana će trajati sve dok emitent ne objavi prospekt za uvrštenje hartija od vrijednosti na berzu.

Razlozi za emisiju bez izrade prospekta:
1.     Niko nije htio da preuzme na sebe rizik da garantuje tačnost podataka koji bi bili sadržani u Prospektu.
2.     Najvažni razlog je da Komisija za hartije za vrijednosti ne bi mogla da odobri predmetni Prospekt, pa je nađeno rješenje da se dokapitalizacija Banke završi bez izrade prospekta. Razlog zbog kojeg Komisija ne bi mogala da izda rješenje o odobrenju prospekta, su mišljenja nezavisnog revizora po finansijskim izvještajima Banke.

Članom 11. stav 2. Zakona o tržištu, propisano je da prospekt iz stava 1. ovog člana obavezno sadrži „cjelovitu, tačnu i objektivnu informaciju o imovini i obavezama, gubitku ili dobitku, finansijskom položaju i perspektivama emitenta, svrsi prikupljanja sredstava, faktorima rizika, te o pravima koja daju hartije od vrijednosti na koje se odnosi prospekt, na osnovu koje potencijalni investitor može objektivno procijeniti rizike investiranja i donijeti odluku o investiranju”.

Članom 17. stav 1. tačka m) Pravilnika o emisiji propisano je da je sastavni dio prospekta i mišljenje revizora koji je izvršio reviziju finansijskih izvještaja.

U izvještaj nezavisnog revizora, Deloitte  d.o.o. Banja Luka, o finansijskim izvještajima za 2012. godinu, konstatovano je da „zbog značaja pitanja iznijetih po tačkama 4-10, revizor „ne izražava mišljenje o finansijskim izvještajima Društva za 2012. godinu“.

Saglasno članu 29. stav 3. i 4. Zakona o računovodstvu i reviziji Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj: 36/09), u izvještaju o izvršenoj reviziji finansijskih izvještaja, izražava se mišljenje o tome da li finansijski izvještaji istinito i objektivno, po svim materijalno značajnim pitanjima, prikazuju finansijsko stanje i rezultate poslovanja pravnog lica, te promjene na kapitalu i tokove gotovine u obračunskom periodu na koje se odnose revidirani finansijski izvještaji, kao i da su ti izvještaji sastavljeni u skladu sa Međunarodnim računovodstvenim standardima, odnosno Međunarodnim standardima finansijskog izvještavanja, kao i da mišljenje ovlašćenog revizora mora biti izraženo u skladu sa Međunarodnim standardima revizije i može biti pozitivno, mišljenje sa rezervom, negativno ili u formi u kojoj se revizor uzdržava od davanja mišljenja.

U konkretnom slučaju, ovlašćeni revizor se uzdržao od davanja mišljenja, jer nije  imao dovoljno informacija po osnovu kojih bi mogao izraziti svoje mišljenje u vezi  finansijskog izvještaja za 2012. godinu, pa ni potencijalni  investitori, u nedostatku informacija, ne bi mogli donijeti odluku u vezi kupovine emisije akcija Banke.

S obzirom da su navedeni nedostaci finansijskog izvještaja od materijalnog značaja za sadržaj prospekta, odnosno za informisanost potencijalnih investitora, ako se uzme u obzir činjenica da revizor nije mogao da se izjasni (uzdržan od mišljenja) o finansijskom izvještaju za 2012. godinu, onda jasno proizlazi i činjenica da zbog navedenih razloga u revizorskom izvještaju, ni javnost ni investitori, posredstvom prospekta ne bi mogli biti objektivno upoznati sa rezultatima rada, niti sa finansijskim položajem emitenta.

Dakle odlučeno je da se kupi mačak u vreći, a prilikom pripreme emisije, zbog navedenih nedostataka, u Komisiji za HoV im je tad jasno rečeno da oni neće odbriti prospekt Banke, te su izabrali ovakvo rješenje da se dokapitalizacija završi bez izrade prospekta.

Ono što je zanimljivo još reći je da je ovo jedina emisija koju je IRB RS podržao, a koja je rađena bez izrade prospekta. I ranije su događale kupovine hartija od vrijednosti kumovsko - prijateljskog tipa čiji su emitenti bili Boska, Bobar banka, pa i Balkan banka u ranijim emisijama, zatim Kaldera, Aura osiguranje, Atlandik BB d.o.o., Farmalend, i druge emisije, i svaki put su to bile emisije uz objavu prospekta. Svi su oni mogli da dobiju Rješenje za odobrenje prospekta, jer su im revizorski izvještaji mogli dobiti prolaznu ocjenu.

Samo poslednja emisija akcija Balkan Investment Banke izvršena je bez objave prospekta, jer je režimska vrhuška bila svjesna da bi finansijski prospekt Balkan Investment Banke bio atraktivan za potencijalne kupce podjednako kao što je trenutno turistički prospekt Sirije atraktivan  za potencijalne turiste.

A da se stvar ne bi otela kontroli, i da u javnost ne bi procurila sva otkrića rusvaja zatečenog u opustošenoj banci, na brzinu je izabrano i rukovodstvo sada već državne banke sa punokrvnim srpskim imenom i malokrvnom finansijskom situacijom.

U  Nadzorni odbor Banke su imenovani:
Snežana Vujnić, direktor IRB RS,
Radenko Krčmar, direktor Garantnog fonda,
Branislava Milekić, direktor Elektroprivrede RS (ujedno i član NO IRB RS),
Mladen Milić, direktor Penzionog Fonda,
Vojislav Blagojević, radi u Garantnom fondu.

Svi su izabrani bez javnog konkursa, iako Zakon o ministarskim, vladinim i drugim imenovanjima to izričito propisuje (član 2. predmetnog zakona Sl. glasnik 41/03).

Takođe, i direktor Banke je izabran bez javnog konkursa.
Svi članovi Nadzornog odbora, kao i direktor banke, odreda su članovi SNSD-a.

Naknada članova Nadzornog odbora banke iznosi 500 KM .

Kome uopšte treba prospekt Banke, čiji upravni odbor čine isključivo članovi SNSD-a?
To što oni mogu napraviti ne može se opisati nikakvim prospektom!