субота, 08. јун 2013.

Bruka: Slovenci brane interese boračke populacije Republike Srpske



Piše: Siniša Božić, ekonomista, predsjednik Udruženja akcionara investicionih fondova RS (www.uaifrs.com)

Akcije u investicionom fondu Bors invest posjeduje 10.000 građana Republike Srpske. Velikom većinom su to nekadašnji borci koji su učestvovali u zadnjem ratu. Pri osnivanju fonda, broj akcionara je bio duplo veći od sadašnjeg, ali su ti akcionari prodali svoje uloge na berzi.

Građani posjeduju većinu kapitala u ovom (kao i drugim) investicionim fondovima, preko 60%. To teoretski znači, kada bi se većina pojavila ili bila zastupana na skupštini akcionara tog fonda, da bi građani mogli da preuzmu upravljanje, odnosno da bitno utiču na poslovnu politiku fonda. Imovina BORS fonda je trenutno vrijedna oko 10 miliona KM, a ostalih investicionih fondova oko 300 miliona KM.  A to je vrlo bitno, obzirom na ogroman broj akcionara koji bi trebalo da imaju interes za poslovanjem fondova u kojima imaju akcije.

UAIF RS je prvi objavio u jesen prošle godine obim devastiranja imovine BORS fonda. U pitanju je 85 miliona KM, koje je isparilo iz portfelja fonda, u periodu od 12 godina, od osnivanja fonda naovamo. Objavili smo i da je za to vrijeme, društvo za upravljanje BORS fondom, naplatilo od fonda na ime provizije za upravljanje, oko 4 miliona KM, a treba znati da je Boračka organizacija RS vlasnik pomenutog društva za upravljanje (odnosno, da su oni krajnji korisnici ovih sredstava). Sve te dokumente možete naći na sajtu UAIF RS.

Ta priča nije odgovarala rukovodstvu Boračke organizacije, jer je u pitanju bilo javno demistifikovanje aktivnosti na upravljanju portfeljem ovog fonda, a o čemu, na žalost, prosječan građanin (akcionar) malo zna.

Jer, ako se zna kako je Boračka organizacija upravljala sa fondom koji je svojatala kao njihov (iako je, vidjeli smo, u ubjedljivom većinskom vlasništvu upravo građana RS i nešto sitno stranih investitora), onda svi javni navodi rukovodstva Boračke organizacije gube na značaju. Ne može se pričati da se borite za interese boraca, a istovremeno da doprinesete činjenici da se imovina fonda kojim upravljate smanji za 85 miliona KM i plus da naplatite 4 miliona KM od toga (a tu ne računam ostale izvore finansiranja koje Boračka organizacija ima, kroz grantove od Vlade RS i ostale vidove 'pomoći'). 

U takvoj situaciji, mi iz UAIF RS smo učinili slijedeće:

  • ·         upoznali sve medije i javnost o finansijskom položaju fonda BORS,
  • ·         kontaktirali sve institucije u RS i informisali ih o tome,
  • ·         kontaktirali sve opštinske boračke odbore i predložili im saradnju na edukovanju akcionara ovog fonda i sprečavanju potpunog devastiranja fonda,
  • ·         uputili Boračkoj organizaciji RS javno pismo gdje smo tražili da javno objave razloge smanjenja imovine, iznose njihovih naknada i honorara,
  • ·         učestvovali u  nekoliko tribina širom RS (Banja Luka, Modriča, Ugljevik, Pale) gdje smo pokušali objasniti građanima ova dešavanja,
  • ·         kontaktirali preko 2000 akcionara ovog fonda sa prijedlogom da se udruže radi zajedničkog nastupa na skupštini akcionara.


Kao rezultat medijskog izvještavanja o ovim činjenicama, poljuljalo se povjerenje u Boračku organizaciju i došlo do javnog obznanjivanja nečasnih radnji koje su se tamo odvijale u zadnjih 12 godina. Došlo je do suprotstavljenih mišljenja pojedinih opštinskih odbora Boračke organizacije o daljem načinu vođenja tog udruženja. Portali su bili prepuni komentara anonimnih posjetilaca koji su zahtjevali smjenu rukovodstva Boračke organizacije i ukazivali na nezakonite radnje pojedinih članova tog udruženja.

Međutim, situacija na terenu je izgledala potpuno drugačije. Jedno je gunđati za sebe o 'pokradenim parama' a drugo je uraditi nešto konkretno po tom pitanju. Nijedan opštinski odbor Boračke organizacije nije našao za shodno da nam odgovori na naše dopise i prijedloge o rješavanju situacije (ili bar: spašavanju onog što se može spasiti, budući da je veliki dio imovine fonda već trajno izgubljen). Od 2000 akcionara koje smo kontaktirali (20% kapitala fonda), samo 10% su potpisali ugovore o zastupanju na skupštini akcionara – ostali su smatrali da ih se to ne tiče, da je UAIF RS politički orjentisan, ili su našli neke treće razloge da oni lično ne učine ništa da zaštite SVOJ kapital. Da napomenem da je UAIF RS nudio BESPLATNO zastupanje akcionara ovog fonda, i svu pravnu pomoć  u vezi sa raspolaganjem akcijama (kao i kod drugih fondova). Čak smo imali i problema, napada i vrijeđanja od strane dijela navedenih akcionara, u smislu 'gdje smo svih ovih godina', da smo 'lopovi kao i svi ostali', 'strani plaćenici', 'petokolonaši' i tome slično.
Naravno, razlog za ovakvo ponašanje jeste nepovjerenje koje je prisutno u svim segmentima društva u zadnjih 20 godina, a koje, čini se, se proteklih godina, rapidno povećava, a tome je doprinijela i nestručno sprovedena privatizacija, u kojoj su građani dobijali besplatno jedinice državnog kapitala (vaučere), ne na osnovu obrazovanja i dostignuća u struci, već na osnovu samog rođenja (djeca dobijala 20 vaučera),  učešća u ratu i invalidnosti. Tako smo došli do situacije gdje je neko ko je npr. ostao bez ekstremiteta, ili radio cijeli život, dobio 100 vaučera, a da su oni koji nikad nisu radili, dobili 20 vaučera, i na taj način je razvodnjen državni kapital koji je poklonjen građanima.  To je dalje proizvelo veliki broj građana koji je stekao akcije (gotovo cijela populacija RS), a koji su o finansijama malo znali (blago rečeno).

Da ne idem previše u širinu, zbog slabog odziva građana, u UAIF RS smo donijeli odluku da ne prisustvujemo ovogodišnjoj skupštini akcionara fonda BORS, koja se održala 21.5. Na skupštini, jedini prisutan akcionar koji se suprotstavio rukovodstvu Boračke organizacije (koja predsjedava skupštinom akcionara), je inostrani investitor, slovenački državljanin, koji  je svojevremeno uložio svoj novac u kupovinu akcija fonda BORS (kakva kapitalna greška!). Nijedan drugi, domicilni akcionar nije bio prisutan ni uzeo učešće u diskusiji. Gdje su bili oni koji su se protivili politici Boračke organizacije? Gdje su tad bili svi predstavnici opštinskih boračkih odbora, komentatori sa portala i oni koji su pozivali na rušenje rukovodstva Boračke organizacije?

Svi junaci nikom ponikoše, i u crnu zemlju pogledaše...

Ja ću vam reći gdje su bili. Nakon svega, imam potpuno pravo da to javno kažem. U pitanju su, čast malobrojnim izuzecima, najobičnije kukavice, koji bi da im drugi rješavaju njihove lične  probleme, naravno besplatno, a da oni ostanu anonimni, da se nedaj Bože, ne bi nekome zamjerili. U pitanju su neznalice, kojima predstavlja napor i čitanje žute štampe a kamoli analiza poslovanja investicionog fonda (ili bar: analiza njihovih ličnih finansija!) i kojima je, pokazalo se, istorijska greška bila poklanjanje  vaučera kao jedinica državnog kapitala. U pitanju je bezlična, amorfna masa kojoj je jedini dnevni doživljaj gledanje televizijskog dnevnika u 19,30. Takva masa se nikad ne može samoorganizovati, već joj treba čvrsta ruka i podanički odnos, naravno na njihovu štetu.

Na taj način, BORS investicioni fond i većina ostalih, će se postepeno ugasiti. To će uticati na druge segmente finansijskog sektora, kao što je npr. uvođenje višestubnog penzijskog sistema i obaveznih i dobrovoljnih penzijskih fondova (koji su glavni katalizator prikupljanja kapitala i investiranja u razvijenim zemljama) – ko je izgubio akcije u sadašnjim investicionim fondovima (pola miliona građana), nikad neće ni marku uložiti u penzione fondove.  
Zapisnik sa 13. sjednice Skupstine Fonda